تبلیغات
دبیرخانه صنایع شیمیایی کشور - قواعد طراحی سوال(قسمت دوم)

قواعد طراحی سوال(قسمت دوم)

شاخص های آزمون ها :

خصوصیت تمام اندازه گیری ها این است که خطا در آنها وجود دارد . برای اینکه مقدار خطای آزمون ها کم شود چند ویژگی زیر را باید دارا باشند :

ü پایایی : یک آزمون هنگامی از پایایی و ثبات برخودار است که اگر آنرا در دو موقعیت جداگانه به یک دانشجو بدهیم ، نتایج مشابهی به دست آید .

ü روائی (اعتبار ) : آزمونی اعتبار دارد که هدف آموزش را بسنجد . چیزی را که می خواهیم بسنجیم را بسنجد . مثلاً وقتی قرار است سواد دانشجو را بسنجیم ابتکار او را نسنجد .

ü عینی باشد : آزمونی از عینیت برخودار است که اگر دو مصحح آنرا تصحیح نمایند ، یک نتیجه بدست آید.

ü عملی باشد : آزمونی که برگزار می شود باید در مدت زمان مناسبی اجرا شده و نمره گذاری آن نیز به آسانی صورت گیرد و تفسیر نتایج آن هیچ ابهامی نداشته باشد.

ü برای دانشجو قابل پیش بینی باشد : هدف آموزش وارزیابی باید یکسان باشد .چنانچه اهداف آموزش در ابتدای دوره به درستی تعیین شده ودانشجویان از آن مطلع باشند ، در این صورت دانشجویان می توانند سئوالات امتحانی را پیش بینی کنند . اگر بعد از اجرای آزمون دانشجویان بگویند ( ما انتظار چنین سئوالاتی را نداشتیم ) شیوه ارزشیابی سئوال برانگیز است .

ü عادلانه باشد : منصفانه باشد و فراگیر را گمراه نکند .


سئوالات عینی (چند گزینه ای) را چگونه طرح کنیم؟

سئوالات باید طوری نوشته شود که تنها به وسیله کسانی که هدف مورد اندازه گیری (پاسخ درست) سئوال را می دانند به درستی پاسخ داده شود ، وکسانی که تسلط کامل بر مطلب ندارند ، نتوانند پاسخ درست آن راانتخاب نمایند . با رعایت موارد زیر می توانید به تهیه سئوالات عینی اقدام نمایید.

قواعد طراحی سئوالات چند گزینه ای

1- هرسئوال باید یک موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد.

2- بیشتر از یک مسئله یا یک مطلب در هر سئوال نگنجانید.

3- سئوالات را کاملاً روشن و واضح بنویسید و از عبارت وکلمات قابل فهم آزمون شوندگان استفاده کنید. برای فهمیدن سئوال نیازی به خواندن گزینه ها نباشد.

مثال :

نامناسب : سئوالات چند گزینه ای می توانند ...

مناسب : سئوال های چند گزینه ای برای اندازه گیری چه هدف های مناسب می باشند ؟

4- از تکرار مطالب در گزینه خودداری کنید .

مثال :

نامناسب : (( همه دانش آموزان 13 تا 15 ساله ای که در مدارس ثبت نام می کنند)) ...

الف – در واقع یک نمونه تشکیل می دهند . ب- در واقع یک جامعه محدود تشکیل می دهند .

ج – در واقع یک جامعه نامحدود تشکیل می دهند . د- در واقع یک واحد نمونه برداری تشکیل می دهند .

مناسب : (( همه دانش آموزان 13 تا 15 ساله ای که در مدارس ثبت نام می کنند)) ... در واقع یک ....را تشکیل می دهند .

الف – نمونه ب – جامعه محدود ج – جامعه نامحدود د- واحد نمونه برداری

5- مطالب مورد سئوال ( اصلی ) را به طور کامل در تنه سئوال بنویسید.

مثال :

نامناسب :

جدول مشخصات آزمون :

الف – نشان می دهد که چگونه می توان از آزمون برای بهبود امر آموزش و یادگیری استفاده کرد .

ب- نمونه بهتری از محتوای درس و هدفهای آموزشی را مشخص می کند .

ج- روش مورد استفاده از تصحیح پاسخ های آزمون را مشخص می کند .

د- عینیت آزمون را افزایش می دهد .

مناسب :

مهمترین فایده کاربرد جدول مشخصات درتهیه آزمون های پیشرفت تحصیلی آن است که:

الف-آموزش و یادگیری را بهبود می بخشد.

ب-نمونه بهتری از محتوای روش و هدف های آموزشی به دست می دهد.

ج-روش مورد استفاده در تصحیح پاسخ های آزمون را مشخص می کند.

د- عینیت آزمون را افزایش می دهد .

6- تنه سئوال حتی الامکان باید کوتاه نوشته شود و از آوردن اطلاعات اضافی اجتناب شود .

مثال :

نامناسب : سئوال چند گزینه ای یکی از انواع سئوال هاست چگونه می توان این گونه سئوال ها را برای اندازه گیری توانایی تحلیل یک متن بکار برد .

مناسب : چگونه می توان سئوال های چند گزینه ای را برای اندازه گیری توانایی تحلیل متن بکار برد ؟

7- همه گزینه های یک سئوال باید متجانس و به موضوع واحدی مربوط باشد .

مثال :

نامناسب : کدام یک از مطالب زیر درست است ؟

الف – سئوالات گسترده پاسخ ، بهترین نوع سئوال برای ارزشیابی هدفهای طبقات ترکیب و ارزشیابی هستند .

ب- جدول مشخصات برای آزمون های گسترده پاسخ مفید نیست .

ج- سئوالات عینی را تنها در کلاسهای دانشگاه می توان به اجرا در آورد .

د- هدف های رفتاری از دیرباز مورد استفاده مربیان قرار داشته اند .

مناسب : در رابطه با استفاده از سئوالات گسترده پاسخ وارزشیابی هدف های مختلف آموزشی باید گفت که :

الف – سئوالات انشایی بهترین نوع سوال برای ارزشیابی هدف های طبقات ترکیب و ارزشیابی هستند .

ب- سئوالات انشایی برای ارزشیابی هدف های هیچ یک از طبقات حیطه شناختی مفید نیستند .

ج- بین سئوالات انشایی و عینی از نظر ارزشیابی هدف های گوناگون ، چندان تفاوتی وجود ندارد .

د- بهتر است از سئوالات انشایی به ندرت استفاده شود .

8- تنه سئوال از نظر دستوری نباید طوری نوشته شود که دانشجو را به پاسخ صحیح راهنمایی کند . مثلاً

( اگر تنه سئوال طوری نوشته شود که پاسخ الزاماً جمع باشد و در میان پاسخ های پیشنهادی نیز تنها یک پاسخ جمع و سه پاسخ مفرد باشد ، بدیهی است که تنه سئوال پاسخ را نشان خواهد داد.

مثال :

نامناسب : همسایه های شرقی ایران کدام کشورهاست ؟

الف – جمهوری آذربایجان ب – عراق ج – افغانستان و پاکستان د – ترکیه

مناسب : همسایه های شرقی ایران کدام کشورهاست ؟

الف – آذربایجان و قزاقستان ب – عراق و ترکیه ج – افغانستان و پاکستان د – کویت وبحرین

9- سئوال را طوری بنویسید که پاسخ درست یا قطعاً درست ترین پاسخ باشد.

مثال :

نامناسب : تاثیر انجام واکسیناسیون در بدن چیست ؟

الف –تحریک سیستم ایمنی ب-ساخت پادتن

ج –جلوگیری از ابتلای فرد به عفونت د- بروز نشانه های ضعیف یک بیماری

مناسب : هدف از انجام واکسناسیون چیست ؟

الف –تحریک سیستم ایمنی ب-ساخت پادتن

ج –جلوگیری از ابتلای فرد به برخی عفونت ها د- بروز نشانه های ضعیف یک بیماری

10- برای اندازه گیری فرایندهای پیچیده ذهنی از موقعیت های و مطالب تازه و بدیع تازه استفاده کنید .

مثال :

سئوال حفظی :

کدامیک از موارد زیر ، وقتی در بدن مصرف شود ، بیشترین مقدار کا لری را تولید می کند ؟

الف – یک گرم چربی ب- یک گرم شکر

ج- یک گرم نشاسته د- یک گرم پروتئین

سئوال کاربردی:

کدام یک از مواد زیر اگر از غذاهای روزانه حذف شود ، بیشترین مقدار کاهش کالری را سبب می شود ؟

الف – یک قاشق سر صاف کره ب- یک قاشق سرصاف شکر

ج- یک قاشق سر صاف برنج د- یک قاشق سر صاف ماست

11- گزینه های انحرافی را طوری بنویسید که توجه آزمون شوندگان بی اطلاع از موضوع سئوال را بخود جلب کند.

مثال :

نامناسب : کتاب (( بوف کور )) را چه کسی نوشته است ؟

الف – سعدی ب – صادق هدایت

ج – حافظ د – صادق چوبک

گزینه های الف و ج آن قدر نامربوط است که بعید به نظر می رسد کسی آنها را برگزیند.

12- گزینه های هر سئوال را طوری بنویسید که از نظر دستوری وجمله بندی به نحو درست مکمل متن سئوال باشد .

13- از بکار بردن اشاره های دستوری نامربوط وغیره خودداری کنید .

14- در سئوالات منفی ، کلمات منفی را برجسته جلوه دهید . ( پیشنهاد می شود تنه سئوالات به صورت مثبت نوشته شود .)

15- در نوشتن سئوالاتی که در آنها متن سئوال منفی و گزینه های هم منفی هستند یعنی منفی مضاعف احتراز کنید.

16- تا حد امکان از کاربرد عبارت های مانند ( همه آنچه در بالا گفته شد ، تمام موارد فوق ) وغیره خودداری کنید.

مثال :

نامناسب : کدام یک از هورمون های زیر از هیپوفیز ترشح می شود ؟

الف – رشد ب- کروتیکوتروپ ج – LH د – همه موارد

مناسب : چه هورمون هایی از غده هیپوفیز ترشح می شود ؟

الف – انسولین ، گلوکاکن ب – رشد ، کورتیزول ، تیروکسین

ج- کوریکوتروپ LH رشد د- کورتیزول ، انسولین ، کورتیکوتروپ

17- سئوالات را مستقل از یکدیگر بنویسید .

18- از طرح سئوال های گمراه کننده بپرهیزید .

19- دو گزینه متضاد را که یکی از آنها درست است بکار نبرید .

مثال :

نامناسب : کدام یک از موارد زیر ویژگی ظاهری افراد پیک نیک را مشخص می کند .

الف – لاغر ب- چاق ج – عصبی د- افسرده

20- طول گزینه درست را در سئوالات مختلف تغییر دهید.

21- محل گزینه درست را در میان گزینه های انحرافی بطور تصادفی انتخاب کنید .

22- سئوالات را به زبانی بنویسید که در حد درک و فهم آزمون شوندگان باشد .

23- برای هر سئوال بین 3 تا 4 گزینه در نظر بگیرید .

24- عبارت های نظیر ( هیچیک از موارد بالا ) ، (هیچکدام از اینها ) واز این قبیل را بکار نبرید .

مثال :

نامناسب : با کدام یک از انواع آزمون ها می توان خلاقیت دانش آموزرا اندازه گرفت ؟

الف – جور کردنی ب – کوتاه پاسخ ج- صحیح – غلط د- هیچ کدام

مناسب : با کدام یک از انواع آزمون ها می توان خلاقیت دانش آموز را اندازه گرفت ؟

الف – جور کردنی ب – کوتاه پاسخ ج- صحیح – غلط د- انشایی

25-تنه سئوال نباید به گزینه درست شباهت داشته باشد و تداعی ایجاد کند.

مثال :

نامناسب : واژه ((سخی )) مترادف کدام یک از کلمات زیر است :

الف – مهربان ب- سخاوتمند ج- دوست داشتنی د- بزرگوار

در این سئوال بین واژه سخی در تنه و گزینه ((ب)) شباهت وجود دارد .

اگربین تنه سئوال وگزینه انحرافی شباهت ظاهری وجود داشته باشد ، اشکالی ندارد .

26-از بکار بردن شاخص هایی که پاسخ صحیح را آشکار می سازند اجتناب شود.(شاخص هایی که پاسخ صحیح را آشکار می سازند زیادند اما رایج ترین آنها عبارتند از:

الف)بلند تر بودن طول پاسخ صحیح نسبت به پاسخ های غلط

ب)آشنایی بیشتر فراگیران با پاسخ صحیح نسبت به پاسخ غلط

ج – قرار گرفتن پاسخ صحیح در یک موقعیت معین ، در چند سوال متوالی

27-در آزمونها ی تکوینی از گزینه ( نمی دانم ) استفاده کنید .

28-در سئوالاتی که تنه آنها جمله ناتمام است ، جای خالی را در قسمت آخر جمله قرار دهید.

29-تنها در صورت لزوم از آزمونهای چند گزینه ای استفاده کنید.

30-علاوه بر ملاحظات کلی فوق تعدادی اصول کاملا اختصاصی نیز وجود دارد که در نوشتن پاسخ های پیشنهادی منظور می شود:

الف)پاسخ پیشنهادی را ، در صورت امکان،به صورت عمودی بنویسید.

ب) اگر بین پاسخ ها یک نظم طبیعی وجود دارد ((عددی یاالفبایی)) بهتر است تاریخ ها از قدیم به جدید یا برعکس نوشته شود





موضوع: فعالیت های دبیرخانه،
ادامه مطلب
[ جمعه 29 فروردین 1393 ] [ 10:54 ق.ظ ] [ مجید پناهنده ]