تبلیغات
دبیرخانه صنایع شیمیایی کشور - قواعد طراحی سوال(قسمت اول)

قواعد طراحی سوال(قسمت اول)

براساس روانشناسی یادگیری و آموزشی نظارت و ارزشیابیحلقه آخر فعالیتهای آموزشی و تکمیل کننده انجام آموزش محسوب می شود و عمدتاً با هدف اصلاح و بهبود فرایند آموزش صورت می گیرد. اساساً اطلاق مفهوم ((آموزش)) به یک فعالیت ، منوط به انجام ارزشیابی است. به این ترتیب نظارت و ارزشیابی آموزشی یکی از مهمترین وظایف هر آموزش دهنده است و جزء لاینفکی از اجزاءیک برنامه آموزشی تلقی می شود.

ابزار یا وسیله ای که برای سنجش پیشرفت تحصیلی در موقعیت های آموزشی و تدریس به کار می رود آزمون یا امتحان نام دارد.

دسته بندی انواع آزمون ها: 1-شفاهی

الف) گسترده پاسخ (انشایی)

2 -کتبی ب) محدود پاسخ

ج) گزیده پاسخ

آزمون های شفاهی:در این آزمون ابتدا پرسش کننده ، پرسش ها را به صورت شفاهی مطرح می کند و سپس پاسخ های فراگیران را یادداشت می کند. پرسش و پاسخ هر دو به صورت شفاهی مطرح می شوند.

آزمون های کتبی: تهیه این دسته آزمون ها که از متداول ترین آزمون های پیشرفت تحصیلی محسوب می شود با آنکه به نظر ساده می آید مستلزم دقت ، تجربه و رعایت نکات چندی است که در مورد آنها توضیح داده خواهد شد.

الف):آزمون های گسترده پاسخ: این آزمون برای ارزشیابی برخی ازانواع تغییرات رفتاری ارزش زیادی دارد. ارزشیابی شونده در پاسخ دادن به سئوال ها ، محدودیت چندانی ندارد و آزاد است تا هر طور مایل است پاسخ خود را بپروراند.

.مزیت:

مزیت این آزمون ها این است که آن ها برای اندازه گیری سطوح بالای طبقه بندی هدف های آموزشی ( کاربرد ، تجزیه و تحلیل ، ترکیب و ارزشیابی ) بسیار مفید تر از آزمون های کوتاه پاسخ و گزیده پاسخ هستند. ( پاسخ دهنده در بیان و ارائه پاسخ خود ، آزادی عمل بیشتری دارند.)

معایب:

1- در تصحیح برگه های آزمون انشایی ممکن است نظر شخص تصحیح کننده دخالت کند و از دقت و عینیت نمرات بکاهد.

2-ارزشیابی با استفاده از این آزمون ها به ویژه زمانی که تعداد آزمون شونده زیادباشد وقت گیر است.

3-این نوع آزمون ها نمونه کوچکی از مطالب تدریس و هدف های آموزشی را به دست می آورند و پوشش مناسبی بر تمامی مطالب و محتوای آموزشی ندارند.

مثال :

پایش ورشد کودکان وراه های انجام آنرا توضیح دهید .

آزمون های گسترده پاسخ را چگونه تهیه کنیم:

الف)سئوال را طوری تهیه نمایید که به طور مستقیم به هدف های آموزشی مورد اندازه گیری مربوط باشد.

ب) سئوال را طوری بنویسید که موضوع مهمی را در بر داشته باشد.

ج)سئوال را به گونه ای طرح نمایید که حتی الامکان سطوح بالاتر هدفهای شناختی را در بر داشته باشند .

د) سئوال آزمون را خیلی واضح و مشخص بنویسید .

ه) در تهیه سئوالات گسترده پاسخ از کاربرد کلمات چه کسی ، چه وقت ، کجا و جز اینها که به عنوان قیدهای محدودکننده هستند خودداری کنید.

و) از همه دانش آموزان بخواهید که به همه سئوال ها پاسخ دهند و از طرح سئوالات اضافه ای برای انتخاب دانش آموز از بین آنها باید اجتناب شود.

ز) زمان کافی به پاسخ دهندگان بدهید و برای هر سئوال وقت جداگانه ای پیشنهاد نمایید.

ح) با طرح سئوالاتی که به پاسخ های کوتاه تری نیاز دارند، تعداد سئوالات را افزایش دهید .

ط) یک راهنمای پاسخ یا جواب نمونه تهیه نمایید و نکات کلیدی و مهم پاسخ ها را در آن مشخص نمایید.

ی ) پاسخ های هر سئوال را یک به یک بررسی نمایید و پس از ارزشیابی یک سئوال از تمامی دانش آموزان ، پاسخ سئوال بعدی را بخوانید.

ک ) اشتباهات در پاسخ ها را مهم تلقی نمایید ودر پی علل و مشکلات یادگیرنده در پاسخ دهی باشید .

ب –آزمون های محدود پاسخ:

آزمون های محدود پاسخ در واقع حد واسط بین آزمون های گسترده پاسخ و آزمون های گزیده پاسخ هستند و همانطور که از عنوان آن برمی آید پاسخی بسیار کوتاه و مختصر ، در حد یک جمله دارد . به عبارت دیگر ، می توان یک سئوال گسترده پاسخ را به چند سئوال محدود پاسخ تجزیه کرد. اما باید در نظر داشت که هریک از این آزمون ها برای منظور و مقاصد ویژه ای به کار می روند .آزمون های محدود پاسخ معمولاً برای ارزشیابی و دستیابی به اهداف پایین تر سطح شناختی مناسب ترند و ارزشیابی توانایی های بالاتر شناختی به وسیله این گونه سئوال ها دشوار است .

آزمون های محدود پاسخ بصورت یک جمله استفهامی هستند و آزمون شونده باید پاسخ کوتاهی به آن بدهد .

مثال :

بافت را تعریف کنید ؟

این نوع سئوال را می توان بصورت سئوالات کامل کردنی نیز مطرح نمود .

مثال 1 :

افرادی که به خدمات موجود در یک برنامه نیاز دارند و می بایست آنها را دریافت کنند ... نامیده می شوند .

مثال 2:

در مقابل هر یک از اندام های زیر ، دستگاه مربوط به آن را بنوسید .

1- مغز .................. 2- طحال ................ 3- مری ..................... 4- زبان ........................

سئوال های آزمون های محدود پاسخ را چگونه طراحی کنیم ؟

سئوال :

الف –سعی کنید هر یک از سئوالات ، مطلب مهمی را اندازه گیری کند .

ب –سئوالات بطور واضح و مشخص ، مطلب خاصی را در نظر داشته باشد .

ج –برای سئوال هایی که پاسخ عددی دارند واحد مقیاس و میزان وقت را که در مقدار محاسبات باید رعایت شود را مشخص نمایید.

د- در سئوالات کامل کردنی تنها عبارات ویا کلمات مهم را حذف کنید .

ه –چنانچه از انواع مختلف سئوال های محدود پاسخ می خواهید استفاده کنید آن ها را به ترتیب در کنار یکدیگر قرار دهید.

و-تعداد زیادی جای خالی در سئوال های کامل کردنی منظور نکنید.

ج)آزمون های گزیده پاسخ(عینی)

در سئوا ل های گزیده پاسخ ، ارزشیابی شونده باید جواب سئوال را از بین گزینه هایی که در اختیار او گذاشته شده انتخاب نماید . این نوع آزمون ها به علت اینکه در تصحیح پاسخ ها ، نظر شخصی تصحیح کننده دخالتی ندارد و این کار به صورت عینی (غیر ذهنی) انجام می شود به آزمون های عینی شناخته می شوند.سئوال های عینی به ویژه چند گزینه ای را می توان برای ارزشیابی بسیاری از اهداف آموزشی به کار بردو به شرط رعایت اصول و قواعد تهیه آن ، نتایج قابل اعتمادتری را انتظار داشت.( سئوالهایی که بیش از دو گزینه در اختیار فراگیران می گذارند سئوالهای چند گزینه ای نامیده می شوند)

یک سئوال گزیده پاسخ ، از یک پرسش و تعداد معدودی گزینه تشکیل می شود . بر حسب اینکه گزینه ها چه تعدادی باشند ، شکل های متفاوتی از قبیل : صحیح/غلط (دو گزینه ای) یا چهار گزینه ای به خود گیرد.

v هر سئوال چند گزینه ای از قسمت هایی به شرح زیر تشکیل شده است :

1. قسمت اصلی سئوال که متن سئوال (تنه) را شامل می شود.(تنه یا متن اصلی سئوال می تواند به صورت جمله سئوالی یا جمله ناقص نوشته شود).

2.گزینه ها به دوصورت نوشته می شوند :

الف : گزینه درست یا بهترین پاسخ

ب :گزینه های گمراه کننده یا انحرافی

(پاسخ ها که یکی از آن ها پاسخ درست سئوال است . سایر پاسخ ها نقش تشخیصی برای پاسخ دهندگانی را دارند که پاسخ درست را نمی دانند واصطلاحا"((گزینه های انحرافی)) نامیده می شوند. گزینه های انحرافی نباید کاملا"غلط باشند .، بلکه باید به شکلی در بر دارنده پاسخی مرتبط با موضوع مورد سئوال باشد. این گزینه های انحرافی اهمیت زیادی در پی بردن به آموخته های نامطلوب یاد گیرندگان دارند ).





موضوع: فعالیت های دبیرخانه،
ادامه مطلب
[ جمعه 29 فروردین 1393 ] [ 11:50 ق.ظ ] [ مجید پناهنده ]